“Wat doet een uitgeefadviseur eigenlijk?”

Dit blog is gewijd aan de vraag die mij altijd als eerste wordt gesteld: “Wat doet een uitgeefadviseur eigenlijk?”. Voor de term ‘uitgeefadviseur’ zijn de afgelopen jaren meerdere variaties bedacht. Zo hoorde ik voorbij komen: e-bookspecialist, digitaal promotor, aandeelhouder in e-books, organisatie-adviseur, roeptoeteraar, Gordon, digitale hijger, branche-analist, electronisch expert en zo gaat het nog wel even door. Tijd voor opheldering en een onvervalste zelfpromo dus!

Hoe het begon…

Op 1 januari 2007 startte ik mijn eigen bedrijf, ik adviseerde bedrijven hoe zij om moesten gaan met ‘het internet’. Het lijkt alsof de boekenbranche momenteel wordt overvallen door digitalisering, maar menig branche is de boekenbranche al voorgegaan. In 2008 richtte ik samen met een compagnon de website SchaduwSchrijvers op, een website waar onbekende auteurs hun manuscript gratis als e-book konden aanbieden, dit in het kader van auteur- en boekpromotie.

Anno 2011 lijkt er nog veel onbegrip rondom het e-book te zijn, in 2008 was die mist nog veel dikker. SchaduwSchrijvers hield in 2010 op te bestaan door een claim van een pod-uitgever die het concept SchaduwSchrijvers niet begreep en zeker niet kon waarderen. Door in e-books ‘te handelen’, hangen mensen al snel het label ‘e-book expert’ aan je op. In 2009 benaderden een aantal uitgeverijen en boekenbranche-gerelateerde partijen mij met de vraag hoe zij zich konden voorbereiden op het uitgeven van e-books. Al snel werd mij duidelijk dat de boekenbranche aan de vooravond stond van een grote verandering.

“Met wie doe je zaken?”

Er wordt vaak gedacht dat een uitgeefadviseur een consultant is die alleen in opdracht van grote uitgeverijen werkt. Natuurlijk zijn dat mooie projecten, maar ik doe meer, ik houd namelijk van een gevarieerd werkterrein. Mijn werkterrein bestaat uit een aantal gebieden, te weten: uitgevers, branchepartijen, start-ups, auteurs, koffierondes, schnabbels en schrijven. Vandaar de term ‘uitgeefadviseur’, de term bestond nog niet en dekt m.i. redelijk de lading.

Uitgevers

Er is op dit moment een tweedeling waarneembaar in de boekenbranche. Enerzijds zijn er de uitgevers die er lustig op los experimenteren op het gebied van digitalisering, zij hebben zich al in een vroeg stadium voorbereid en zijn nu de markt en mogelijkheden aan het verkennen. Anderzijds is er een nog veel grotere groep van uitgevers die nog helemaal niets doen op digitaal gebied. Dit kan omdat zij dit niet willen, er niet in geloven, maar nog vaker omdat zij niet weten hoe.

Wat vaak wordt vergeten of genegeerd is dat de boekenbranche de afgelopen 50 jaar niet bepaald rigoureus is veranderd. Vanzelfsprekend waren er wat spannende momenten, zoals de komst van het kopieerapparaat, de introductie van de paperback en Bol.com. Maar toch konden uitgevers het zich permitteren om hun businessmodel in stand te houden. De vragen waar  uitgevers de afgelopen decennia meer mee worstelden, waren papiergerelateerde vraagstukken. De boekhandel deed de verkoop, niets aan de hand. En nu gaat het ineens hard, digitalisering (e-books), economische crisis, malaise in boekhandelland, de steeds groter wordende invloed van internet, dit heeft een enorme impact op de branche en dus uitgevers.

De term ‘uitgevers’ wordt vaak als synoniem gebruikt voor uitgevers in de algemene (vaak ‘literaire’ genoemd) boekenmarkt. Maar er zijn tal van takken van sport binnen de uitgeverij, denk aan bijvoorbeeld uitgevers van educatieve, juridische, management, jeugd, filosofische en kookboeken. Wanneer ik mag aanschuiven bij een uitgever om te praten over digitalisering, probeer ik altijd zo snel mogelijk duidelijk te maken dat het niet puur en alleen gaat om het uitbrengen van e-books maar om een verandering in de algehele bedrijfsvoering én verandering in de ‘mindset’ dat boeken niet alleen in gedrukte vorm hoeven te verschijnen, maar ook in electronische vorm.

De Wie, Wat, Waar en Hoe-vraag is een grote hobbel die eerst genomen moet worden. Digitalisering binnen de uitgeverij is niet de taak van één medewerker, maar heeft impact op de hele uitgeverij. Het uitbrengen van andere vormen dan papier, brengt veel vragen met zich mee, meer dan vaak wordt gedacht. Deze vragen beantwoorden is noodzakelijk voor een goed digitaal beleid.

Mijn rol kan het ondersteunen van dit proces zijn, het uitrollen van het beleid in de organisatie, of puur een adviserend deel hebben. Wat vaak wordt vergeten is de interne communicatie, medewerkers staan niet altijd te springen (op zijn zachts gezegd) om mee te werken aan de digitalisering binnen hun uitgeverij. Niet iedere medewerker zal actief te maken hebben met digitalisering, maar toch is het zaak om ook deze medewerkers te betrekken. Draagvlak is essentieel om een goede digitale strategie intern uit te rollen.

Branchepartijen

In de boekenbranche zijn een flink aantal partijen te vinden, die allemaal een eigen rol spelen in de branche. De branchepartijen hebben allemaal een eigen agenda, een eigen belang en eigen visie. Veel branchepartijen worstelen ook met het huidige klimaat. Mijn rol is vaak een voorlichtende. Vragen die vaak opkomen zijn: wat zijn de ontwikkelingen in binnen- en buitenland, zijn er zaken waar op in gespeeld moet worden, moet de strategie aangepast worden, wat te doen met social media e.d. Ook het spanningsveld met een andere branchepartij staat vaak hoog op de agenda.

Start-ups

“De een zijn dood, is de ander zijn brood“. Dit geldt ook voor de boekenbranche, waar de ene boekhandel omvalt, staat er een ander bedrijf op. Waar misschien sommigen vooral veel bedreigingen zien, zien anderen juist veel mogelijkheden. Vooral op digitaal gebied (focus e-books) gebeurt er op de achtergrond veel. Veel zolderkamerbedrijfjes zijn bezig om een graantje mee te pikken, maar ook grote bedrijven richten momenteel hun vizier op de boekenbranche. Voor hen lijkt de boekenbranche erg ondoorzichtig om er in te stappen, of weten niet precies hoe de branche in elkaar steekt. Met start-ups werken is vaak heel verfrissend omdat zij een totaal andere beleving en visie op de boekenbranche hebben.

Auteurs

Regelmatig ga ik met auteurs om de tafel die hun boek/e-book zelfstandig aan de man willen brengen. Vaak komt deze gedachte niet voort uit afwijzingen van uitgevers, maar omdat zij de toegevoegde waarde van een uitgever niet (meer) inzien. De boekenmarkt wordt al jaren overspoelt door een vloedgolf aan nieuwe titels van uitgevers, hoe kom je dan als relatief onbekende auteur daar tussen? Hier draait het vaak om slimme marketing, hoe val je op, met wie werk je samen, hoe bindt je als auteur lezers aan je, wat zijn de digitale mogelijkheden? In Nederland is het nog lastig, maar zeker niet onmogelijk.

Koffierondes

Eigenlijk het meest leuke en belangrijke onderdeel van het uitgeefadviseur zijn, zijn de koffierondes. Dit zijn informele gesprekken met bovengenoemde partijen, ‘no strings attached’. Deze koffierondes leveren mij veel en waardevolle informatie op over de huidige stand van zaken in de boekenbranche. Informatie die vaak niet naar buiten komt, onderbelicht blijft of niet voor publicatie bestemd is, of door mij, uiteraard indien met toestemming, in blogvorm verwerkt wordt.

Schnabbels

Natuurlijk schnabbel ik ook. Deze schnabbels zijn bijvoorbeeld om als spreker op te treden op een congres, een gastcollege geven op hogeschool/universiteit, in opdracht schrijven voor een krant of tijdschrift of een praatje over de boekenbranche bij een bedrijf of instelling uit een andere branche. Altijd een eer, leerzaam en handig om nieuwe contacten op te doen.

Schrijven

Wellicht ten overvloede, ik schrijf ook af en toe. Doe ik dit als uitgeefadviseur of als privépersoon? Het antwoord maakt niet zoveel uit, schrijven is mijn passie; internet en -in het bijzonder- de boekenbrache ook. Wat is er mooier om die drie elementen in een blog, column of artikel samen te brengen?

Kortom

Een fantastisch beroep, vaak achter de schermen in stilte en altijd uitdagend. Ik hoop de vraag ‘wat doet een uitgeefadviseur eigenlijk?’ redelijk te hebben beantwoord. Geïnteresseerd geraakt? Klik dan hier.

* einde zelfpromo *